Органската фракција од цврстиот комунален отпад (ЦКО) претставува еден од најважните ресурси во транзицијата кон циркуларна економија. Таа сочинува дури 30–50% од вкупниот комунален отпад во повеќето општини, а со правилно селектирање и управување може да стане основа за компостирање, производство на биогас и намалување на количините отпад што завршуваат на депонии.
Оваа статија ја обработува темата „Селектирање и оптимизирање на органската фракција од цврстиот комунален отпад“, со практични насоки за домаќинствата, локалните самоуправи и комерцијалниот сектор, како и примери за добри практики и современи решенија.
Што претставува органската фракција на ЦКО?
Вклучува:
- отпад од храна
- градинарски и зелен отпад
- хартиени бришачи и салфети
- биоразградливи пакувања
Исклучува:
- пластика
- метал
- стакло
- опасен отпад
- пакување и отпад од пакување
Органската фракција е клучна суровина за развој на циркуларна економија, бидејќи овозможува враќање на хранливите материи во природата и производство на обновлива енергија.
Како правилно да ја селектираме органската фракција?
Чекор 1 – Селекција на изворот
Селектирањето започнува во домаќинствата и комерцијалниот сектор. Најчесто се користат кафени канти или сертифицирани кеси за компостирање, со јасни ознаки што е дозволено, а што не (пр. ✅ лушпи од овошје, ❌ пластика).
Чекор 2 – Собирање и сортирање
Органскиот отпад може да се собира од врата до врата или преку јасно означени собирни точки. Современите системи вклучуваат паметни канти со RFID ознаки и сензори за тежина, што овозможува подобро следење и анализа.
Чекор 3 – Пред-третман
Пред биолошкиот третман се спроведува механичко одвојување на загадувачи, сечкање и хомогенизација. Во многу земји, отпадот од храна задолжително се собира во хартиени или биоразградливи кеси, согласно стандардот EN 13432, за да се одржат хигиенски услови и висок квалитет на материјалот.
Како да се оптимизира селективното собирање?
- Подигнување на јавната свест и едукација – училишни кампањи, работилници, социјални медиуми
- Инфраструктура – доволен број канти и јасни ознаки
- Олеснувања и стимуланси – систем „плати-колку-што-исфрлаш“
- Мониторинг – следење на контаминација и учество
- Иновации – дигитални алатки, апликации, системи за наградување
- Повратни информации – информирање на заедницата за постигнатите резултати
Контролите на квалитетот за време на собирањето се особено важни. Обучени екипи можат визуелно да ги проверат кантите и да одбијат собирање доколку не се исполнети стандардите, со што се спречува влез на загадувачи во постројките за органско рециклирање
(Извор: ISWA Practitioner’s Guide – Contaminants Report, 2023).
Кампања за подигнување на јавната свест
Оваа статија е дел од заедничката кампања на РЕЦ, Флорозон и Еко Логик за подигнување на јавната свест за управувањето со органскиот отпад.
Целосниот текст на статијата може да се прочита на:
- 👉 https://press24.mk/obezbeduvanje-na-korisna-organska-frakcija-od-cko/
- 👉 https://faktor.mk/selektiranje-i-optimiziranje-na-organska-frakcija-od-cvrstiot-komunalen-otpad
Кампањата и активностите се спроведуваат во рамки на проектот „Граѓански активизам за остварување на циркуларна економија во управување со органски отпад“, поддржан од Владата на Швајцарија преку Civica Mobilitas.
Содржината е единствена одговорност на РЕЦ – Северна Македонија, Еко Логик и Флорозон и не ги одразува нужно ставовите на Владата на Швајцарија и Civica Mobilitas.
